Weekend pytań o inną Rosję. Siergiej Lebiediew, Wiktor Jerofiejew i Siergiej Miedwiediew w warszawskim Big Book Cafe MDM

W dniach 26-28 września w Big Book Cafe MDM w Warszawie odbędzie się weekend pod nazwą „Jesteśmy przeciw! Pytania o inną Rosję”. Wydarzenie inspirowane jest twórczością opozycyjnych wobec Kremla i krytycznych wobec wojny z Ukrainą pisarzy rosyjskich. Z czytelnikami spotkają się Siergiej Lebiediew, Wiktor Jerofiejew i Siergiej Miedwiediew.

Fundacja „Kultura nie boli”, która prowadzi Big Book Cafe MDM, przypomina, że po śmierci Aleksieja Nawalnego w kolonii karnej w 2024 roku wiele osób zadawało pytanie, czy jakakolwiek opozycja wobec Władimira Putina jest jeszcze możliwa i czy ktoś odważy się publicznie sprzeciwiać jego władzy. Opozycja w kraju jest bezlitośnie tłamszona, a próby publicznych protestów prowadzą aktywistów do więzień.

„Wielu jawnych oponentów Kremla żyje teraz poza Rosją, część opuściła kraj w proteście wobec wojny z Ukrainą. Ich głosy i działalność pozostają stosunkowo mało znane, nie odbijają się szerokim echem także z względu na to, że trwająca wojna spowodowała międzynarodowy bojkot rosyjskiej kultury i sztuki. Gdzie są, co myślą przeciwnicy Kremla? Czy wyobrażenia Rosji innej niż ta reżimowa, agresywna wobec własnych obywateli i wroga wobec innych państw, znajdują dziś wyraz w literaturze i sztuce? Kto współcześnie ma odwagę i możliwość proponowania alternatywy – politycznej i kulturowej – dla wielkorosyjskich ambicji? Czy opozycjoniści znów rozmawiają szeptem w kuchni, czy tworzą jej wirtualne odpowiedniki? A jeśli te głosy są – kto chce ich słuchać i komu są potrzebne?” – czytamy w komunikacie Fundacji „Kultura nie boli”.

„Pytanie o możliwość Rosji innej niż Putinowska jest także pytaniem o to, czego chcą sami Rosjanie. Czy wobec twardego uścisku władzy gdzieś toczą się wolne myśli i rozmowy niekontrolowane, czy gdzieś tlą się marzenia? (…) O czym milczy ta część Rosjan, rozbitych i odosobnionych, dla których sprzeciw oznacza zagrożenie życia? I czy przeciwnicy Kremla zrezygnowali? A może diagnoza, wedle której władzę Putina należy oddzielać od rosyjskiego społeczeństwa, jest błędna. Bo wielu Rosjan uwielbia swojego przywódcę. Co to jednak znaczy i czy w rzeczywistości autorytarnej można ufać oficjalnie manifestowanym afektom? Jak zmierzyć, ale co ważniejsze – wyjaśnić i zrozumieć – popularność rosyjskiego dyktatora i oddanie, jakim się cieszy. Jak istotną rolę w jego pozycji, aurze współczesnego cara, odgrywają niedostatecznie opowiedziana przeszłość i trwale naznaczające doświadczenie totalitaryzmu” – dodano.

Te i wiele innych kwestii zostanie poruszonych podczas weekendu pod nazwą „Jesteśmy przeciw! Pytania o inną Rosję”. Wydarzenie inspirowane książkami i opowieściami o sprzeciwie będzie próbą zrozumienia przyczyn, dla których Rosja jest współcześnie wrogiem Ukrainy, Europy i wolności. Oraz okazją do zadania pytań o scenariusze przyszłości, o nieuchronność kursu wyznaczonego przez Putina, a także o los tych, którzy znaleźli się w potrzasku władzy i wielkiej historii.

Weekend otworzy w piątek, 26 września, o godz. 20:00 spektakl „Nawalny” autorstwa Anny Król. Będzie to teatralna opowieść o człowieku, który miał odwagę być przeciw. Spektakl inspirowany jest autentycznymi wypowiedziami, materiałami dokumentalnymi i biograficznymi. Ma on opowiedzieć o złożoności życia i wyborów Aleksieja Nawalnego. Poprzez momenty zwrotne w jego działalności publicznej i zmaganiach z władzą reżyserka wraz z aktorami poszukają odpowiedzi na pytanie, kim był i co go motywowało.

„Aleksiej Nawalny zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach w kolonii karnej w lutym 2024 roku. Według dziennikarzy śledczych objawy, jakie miał tuż przed śmiercią, wskazują na otrucie. W obliczu trwającej wojny Rosji z Ukrainą, wojny Izraela z Hamasem i katastrofy humanitarnej w Gazie, a także kryzysu demokracji w wielu krajach świata, oczywistość, a może nawet banalność powtarzanych przez Nawalnego stwierdzeń, że rządy autorytarne są złe i należy je zwalczać, znów zyskuje na znaczeniu. Nawalny uważał, że sprzeciw ma sens, a niepodejmowanie działań wobec ograniczania wolności, ataków na demokrację i oszustw rządzących oznacza współdziałanie z reżimem. Dlaczego tak atakował Putina? Po co angażował się w polityczne i finansowe śledztwa? I czemu po otruciu przez służby rosyjskie zdecydował się na powrót do kraju, zaryzykował własne życie? Czy naprawdę był gotowy iść na lata do więzienia, broniąc słuszności swoich poglądów? A może był nie tylko realistą, także marzycielem?” – czytamy w opisie spektaklu. W przedstawieniu wystąpią aktorzy Mateusz Janicki („Pan Samochodzik i templariusze”) i Magdalena Koleśnik („Ukryta sieć”).

W sobotę, 27 września, odbędą się dwa spotkania z pisarzami. O godz. 16:00 Paulina Wilk będzie rozmawiać o upiorach przeszłości z Siergiejem Lebiediewem, jednym z najpłodniejszych i wysoko cenionych powieściopisarzy rosyjskich, wielokrotnie nominowanym do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus autorem „Granicy zapomnienia”, „Dzieci Kronosa” czy „Tytana”, który mieszka i pracuje w Berlinie. Lebiediew od lat konfrontuje spuściznę totalitarnego reżimu z obrazem zbiorowości oraz poruszającymi przedstawieniami życia wewnętrznego Rosjan. Jak wyznaczyć dziś miejsce i sprawiedliwość dla potwornej przeszłości? Jak nienazwana, zapominana historia promieniuje na życie ludzi, zwierząt i rzeczy? Wspólnie z pisarzem poszukamy odpowiedzi na pytanie, czy wspólnota i demokracja okazały się dla społeczeństwa naznaczonego brutalnym ustrojem jedynie niemożliwą do urzeczywistnienia fantazją, rodzajem zbiorowej halucynacji.

O godz. 18:00 Bartosz Kamiński zaprosi do dyskusji Siergieja Miedwiediewa, żyjącego na emigracji rosyjskiego historyka i politologa, autora nominowanej do Angelusa książki „Powrót rosyjskiego Lewiatana” i najnowszej publikacji „Wojna made in Russia”. Czy obrany przez Kreml kurs kolizyjny ze światem zachodnich wartości jest wynikiem rosyjskiej mentalności? Czy to jedynie efekt skutecznej polityki reżimu o imperialnych ambicjach? A może wyraz marzeń, lęków i kompleksów Rosjan? Miedwiediew opowie o tym, jak Putinowi udało się ożywić hasła z przeszłości i co kryje się za decyzjami – jego i rosyjskiej elity.

W niedzielę, 28 września, o godz. 18:00 Anna Król porozmawia z Wiktorem Jerofiejewem, wybitnym rosyjskim postmodernistą, który w swoich powieściach bezwzględnie rozlicza się z rosyjską historią i narodową megalomanią, a ostatnio – także z reżimem Putina, autorem m.in. „Encyklopedii duszy rosyjskiej”, „Dobrego Stalina”, „Akimudów” czy „Różowej myszy”. Jaki jest los i zadanie artystów oraz pisarzy sprzeciwiających się autorytarnej władzy? Gdzie żyją, o czym piszą współcześni rosyjscy dysydenci? Kto publikuje ich książki, kto je czyta? Jerofiejew, który w ojczyźnie uznawany jest za skandalistę i prowokatora, a sam od lat żyje, tworzy i publikuje w Niemczech, opowie o tym, komu jest dziś potrzebna literatura sprzeciwu i jakim głosem mówią współcześnie opozycyjni twórcy rosyjscy, a także o światowym bojkocie rosyjskiej kultury.

Wszystkie spotkania i spektakl będzie można zobaczyć w Big Book Cafe MDM przy ul. Koszykowej 34/50 w Warszawie. Organizatorem weekendu jest Fundacja „Kultura nie boli”. W 2024 roku z jej inicjatywy odbył się również weekend „Na Wschodzie bez zmian?” prezentujący twórców i książki Europy Wschodniej. Więcej informacji znajdziecie na stronie Big Book Cafe.

[am]

Tweet

Tematy: Anna Król, Big Book Cafe MDM, Kultura nie boli, literatura rosyjska, Paulina Wilk, proza światowa, Rosja, Siergiej Lebiediew, Siergiej Miedwiediew, Warszawa, Wiktor Jerofiejew

Kategoria: wydarzenia