Muzeum Warszawy zapowiada program wydarzeń opartych na „Lalce” Bolesława Prusa

1 września 2026

Grafika promująca program wydarzeń "Lalka. Czytamy Warszawę na nowo". To kolaż konturów przedmiotów, które były używane w XIX-wiecznej Warszawie

Muzeum Warszawy przygotowało program wydarzeń zatytułowany „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo”, który pozwoli odkrywać XIX-wieczną stolicę poprzez jedną z najważniejszych polskich powieści. Dzieło Bolesława Prusa będzie punktem wyjścia do debat, spacerów, warsztatów i oprowadzania po wystawach.

Jesień należeć będzie do Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej. Bohaterowie powieści Bolesława Prusa ożyją we wrześniu na ekranach w dwóch adaptacjach – filmie pełnometrażowym i serialu. Z pierwszą z tych produkcji powiązana będzie również seria opowiadań, w których Szczepan Twardoch, Sylwia Chutnik i Wojciech Chmielarz zinterpretują na nowo losy trojga postaci z książki. Muzeum Warszawy nie mogło przejść obojętnie obok tych zapowiedzi. W końcu akcja „Lalki” rozgrywa się w XIX-wiecznej stolicy. Dlatego przygotowano serię wydarzeń wokół dzieła Prusa pod nazwą „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo”.

Warszawa z „Lalki” i Warszawa dziś

Jednym z najważniejszych motywów programu będzie konfrontacja miasta opisanego przez Prusa ze współczesną Warszawą. W czwartek, 12 listopada, podczas debaty „Miasto 'Lalki’, miasto dziś: odczytywanie historii” uczestnicy zastanowią się, co przetrwało z XIX-wiecznej stolicy mimo kataklizmów kolejnego stulecia, a co zmieniło się bezpowrotnie. W centrum rozmowy znajdą się m.in. miejskie ambicje, problemy społeczne i pytanie o to, czy Paryż – wymarzony przez Wokulskiego wzór nowoczesnego miasta – nadal jest dla Warszawy punktem odniesienia.

Wcześniej, w czwartek, 22 października, uczestnicy spotkania zatytułowanego „Nowe czytanie Lalki – współczesna (re)kreacja?”, spróbują odpowiedzieć na pytanie, dlaczego powieść Prusa wciąż wywołuje emocje i jak funkcjonuje dziś – w kulturze popularnej, szkole, badaniach akademickich i codziennych rozmowach. Przyjrzą się także temu, czy tematy z książki, takie jak władza, tożsamość czy wykluczenie, pozostają aktualne.

Cylinder oparty o firmowe skórzane pudło

Cylinder wraz z firmowym skórzanym pudłem, XIX/XX wiek, zbiory Muzeum Warszawy (fot. A. Czechowski, M. Kalina)

Spacery tropem Wokulskiego, Łęckiej i innych bohaterów

Począwszy od września Muzeum Warszawy przygotowało również spacery literackie, które pozwolą dosłownie wejść w świat powieści. Będzie to okazja, by odwiedzić miejsca akcji z książki, poznać realia XIX-wiecznej Warszawy i usłyszeć fragmenty prozy. Spacery poprowadzą m.in. przez Krakowskie Przedmieście, Łazienki i Śródmieście Południowe.

Będziemy mogli spojrzeć na ulice i zaułki miasta oczami Wokulskiego. Osobne spotkanie poświęcone zostanie kobietom „Lalki”. Marianna, Helena Stawska, baronowa Krzeszowska, Kazia Wąsowska i Izabela Łęcka staną się przewodniczkami po świecie XIX-wiecznych mieszkanek miasta. Uczestnicy sprawdzą, jakie miały możliwości wyboru i wpływu na własne życie, oraz skonfrontują literacki obraz kobiety z ówczesną prasą, źródłami historycznymi i realnymi przestrzeniami Warszawy.

Bluzka wizytowa w kolorze liliowym

Bluzka wizytowa w kolorze liliowym, lata 90. XIX wieku, zbiory Muzeum Warszawy (fot. M. Kalina, M. Matyjaszewski)

Czy Wokulski mógłby wejść do świata Łęckiej?

Za kulisy świata przedstawionego w powieści pozwolą zajrzeć także muzealne obiekty. Podczas eksperckiego oprowadzania „Suknia panny Łęckiej” będzie można przyjrzeć się XIX-wiecznej modzie, a spotkanie poświęcone kulturze stołu pozwoli odkryć zasady, które rządziły życiem elit i zamożnego mieszczaństwa. Punktem wyjścia do rozmowy będzie pytanie: czego – poza pieniędzmi – potrzebował Wokulski, aby zostać zaakceptowanym w świecie Izabeli Łęckiej? Odpowiedzi dostarczą m.in. przedmioty, stroje, zasady savoir-vivre’u i społeczne konwenanse.

Jeszcze inaczej do tematu podejdą zajęcia poświęcone kapitałom Wokulskiego i Łęckiej. Uczestnicy stworzą „portfele kapitałów” bohaterów, uwzględniając nie tylko pieniądze, lecz także nazwisko, wykształcenie, wiedzę, przedsiębiorczość, relacje i doświadczenie. Następnie zastanowią się, jakie zasoby pomagają odnaleźć swoje miejsce we współczesnym świecie.

Zdjęcie przedstawia kobietę i dziewczynkę w Muzeum Warszawy

Program wydarzeń „Lalka. Czytamy Warszawę na nowo” przygotowano dla całych rodzin (fot. Muzeum Warszawy)

„Lalka” nie tylko do czytania

W ramach współpracy z Akademią Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza odbędą się czytania performatywne powieści Prusa – zarówno podczas spacerów po Łazienkach, jak i w muzealnych wnętrzach.

Eksperymentalną propozycją dla licealistów będzie „Impro-Lalka”, czyli warsztaty teatralne, podczas których młodzież, wspierana przez zawodowych aktorów, nie tylko zinterpretuje tekst, lecz także wpłynie na losy jego bohaterów. Dzięki improwizacji stworzy własne warianty wydarzeń i alternatywne zakończenia powieści.

Muzeum Warszawy podkreśla, że program nie jest skierowany wyłącznie do osób znających powieść Prusa. Rodzinne spotkania z cyklu „Odkrywcy Warszawy” pozwolą najmłodszym poznać XIX-wieczne miasto poprzez zabawę i działania twórcze. Uczestnicy odkryją sekrety warszawskiej reklamy, poznają dawne stroje i akcesoria, przejrzą stare mapy, by tropić ślady kolei, oraz rozwiążą zagadki związane z życiem mieszkańców i mieszkanek kamienic.

„Program 'Lalka. Czytamy Warszawę na nowo’ pokazuje powieść Bolesława Prusa nie jako zamknięty szkolny kanon, ale jako pretekst do rozmowy o mieście, relacjach społecznych, kobietach, ambicjach, pieniądzach, prestiżu i wykluczeniu. Warszawa końca XIX wieku staje się dzięki temu punktem wyjścia do przyjrzenia się Warszawie współczesnej – jej mieszkańcom, problemom i przemianom” – informuje w komunikacie Muzeum Warszawy.

Pełny program wydarzeń dostępny jest na stronie Muzeum Warszawy.

Plakat promujący program wydarzeń "Lalka. Czytamy Warszawę na nowo". To kolaż konturów przedmiotów, które były używane w XIX-wiecznej Warszawie

[edm]

Tematy: , , , ,

Kategoria: wydarzenia