Jej komiks otrzymał najważniejszą niemiecką nagrodę dla literatury faktu. Ulli Lust spotka się z czytelnikami w Warszawie
Ulli Lust, laureatka najważniejszej niemieckiej nagrody dla literatury faktu, Deutscher Sachbuchpreis, spotka się z polskimi czytelnikami. Wydarzenie odbędzie się w sobotę, 3 października, w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Wizyta autorki ma związek z polską premierą jej wyróżnionego komiksu, „Kobieta jako człowiek”, który ukazał się nakładem Kultury Gniewu.
Pochodząca z Wiednia Ulli Lust jest wielokrotnie nagradzaną autorką komiksów i ilustratorką, której twórczość obejmuje komiksy reportażowe i eseistyczne. Jej prace oparte są na rzetelnym researchu dziennikarskim. Nie stroni również od nawiązywania do własnych doświadczeń. Szerokie uznanie przyniósł jej autobiograficzny album „Heute ist der letzte Tag vom Rest deines Lebens” (z niem. „Dzisiaj jest ostatni dzień reszty twojego życia”). Do tej pory czytelnicy w naszym kraju nie mieli okazji poznać jej dorobku. Wydawnictwo Kultura Gniewu na pierwszy tytuł Ulli Lust w polskim przekładzie wybrało monumentalny komiks faktu „Kobieta jako człowiek”.
W obszernym, 250-stronicowym ilustrowanym dziele autorka przygląda się początkom homo sapiens z kobiecej perspektywy. Kiedy myślimy o prehistorii, często wyobrażamy sobie przede wszystkim polujących mężczyzn czy twórców malowideł naskalnych. A co wiemy o kobietach u zarania ludzkości? Punktem wyjścia dla Ulli Lust stały się liczne prehistoryczne przedstawienia kobiet, w tym figurki pochodzące z epoki lodowcowej. Co mówią o społeczeństwach, które je tworzyły? Jakie miejsce zajmowały w nich kobiety? I na ile współczesne wyobrażenia o życiu pierwszych ludzi wynikają z faktów, a na ile z przyjętych przez lata założeń? Na te pytania autorka stara się odpowiedzieć w swoim komiksie.
„Kobieta jako człowiek” skupia się przede wszystkim na okresie od paleolitu górnego, około 45 tysięcy lat temu, i przygląda się możliwym rolom kobiet w najdawniejszych społecznościach – od udziału w polowaniach i zbieractwie po ich znaczenie w życiu społecznym. Ulli Lust oparła się na wieloletniej kwerendzie: korzysta z publikacji naukowych i dokumentacji wykopalisk, a ustalenia archeologiczne konfrontuje z przykładami zaczerpniętymi z badań nad współczesnymi społecznościami rdzennymi. Nie próbuje jednak stworzyć jednej, ostatecznej wersji prehistorii. Zamiast tego pokazuje, jak wiele pytań pozostaje otwartych i jak wcześniejsze założenia wpływały na sposób interpretowania znalezisk oraz rekonstruowania życia dawnych społeczności.
Obok wiedzy archeologicznej i antropologicznej w książce pojawiają się osobiste sceny i wspomnienia z dzieciństwa autorki w Austrii. Dzięki temu „Kobieta jako człowiek” łączy dokument, esej i autobiograficzną refleksję, wykorzystując możliwości komiksu do opowiadania zarówno o tym, co wiemy o przeszłości, jak i o tym, czego wciąż nie możemy wiedzieć na pewno. „W porównaniu z autorami literatury faktu, którzy opisują rzeczywistość jedynie słowami i muszą polegać na wyobraźni czytelników, medium wizualnej narracji oferuje szereg zalet. Jednoczesne zastosowanie obrazów i tekstu pozwala łatwiej wczuć się w realia życia w epoce paleolitu” – przyznaje autorka.
W 2025 roku „Kobieta jako człowiek” otrzymała Deutscher Sachbuchpreis – najważniejszą niemiecką nagrodę dla literatury faktu. To pierwszy raz, kiedy to wyróżnienie przyznano komiksowi. Jury doceniło sposób, w jaki Ulli Lust łączy wiedzę z zakresu archeologii, antropologii i historii sztuki z osobistą perspektywą oraz językiem wizualnym. Zwrócono uwagę, że nagrodzone dzieło podejmuje próbę rewizji utrwalonego obrazu człowieka jako przede wszystkim mężczyzny i pokazuje, że opowieść o początkach ludzkości może wyglądać inaczej, gdy uwzględnimy w niej doświadczenia i role kobiet.
„Ulli Lust ukazuje, że rola kobiet w dziejach ludzkości pozostawała w dużej mierze niewidoczna” – stwierdziło w uzasadnieniu jury. „Dominujące przez długi czas postrzeganie człowieka wyłącznie przez pryzmat mężczyzny wymaga gruntownej rewizji; książka dowodzi tego, łącząc w oryginalny sposób ustalenia naukowe z zakresu archeologii, antropologii i historii sztuki z ciągłymi inspiracjami z codziennych doświadczeń” – podkreśliła kapituła. Jak dodano w uzasadnieniu, autorka przełamuje utarte schematy myślowe oraz wspaniale poszerza gatunek literatury faktu „dzięki wirtuozerskiemu połączeniu obrazu i słowa”.
W sobotę, 3 października, Ulli Lust po raz pierwszy spotka się z polskimi czytelnikami w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Spotkanie rozpocznie się o godz. 18:30, a rozmowę poprowadzi Sylwia Chutnik. Komiks „Kobieta jako człowiek” ukazał się w tłumaczeniu Małgorzaty Słabickiej-Turpeinen.
[am]
fot. Ulli Lust: Kai Pfeiffer/mat. prasowe Kultury Gniewu
źródło: Kultura Gniewu
Kategoria: wydarzenia
