Trzynaście powieści o migracji i mniejszościach w nowej serii wydawniczej KEW. Pierwszy tytuł to bałkańska „Karawana z gawronami” Emine Sadk
Wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej rusza z serią wydawniczą „Skądinąd” poświęconą europejskim doświadczeniom migracji i grup mniejszościowych. W serii ukaże się trzynaście powieści z Europy Środkowej i Wschodniej, krajów bałtyckich, Bałkanów, Turcji i Kaukazu.
KEW zapowiada, że seria będzie różnorodna pod względem tematycznym, pokoleniowym i geograficznym. Będą się na nią składać powieści z jedenastu krajów, napisane przez autorów urodzonych między 1931 a 2001 rokiem. Mają one przypomnieć odbiorcom, że kiedyś i my dzieliliśmy tułaczy los.
„Naszymi bohaterami będą wędrowcy z różnych epok i krajów. Szczęśliwi i zagubieni. Wyjeżdżający z własnej woli lub pod przymusem. Kuszeni nowymi możliwościami, zieleńszą trawą. Uciekinierzy przed wojną i głodem, poszukiwacze nowego domu, schronienia, pracy. Wygnańcy, zbiegowie i repatrianci, ale także ekspaci i nomadzi. Pokażemy perspektywę mniejszości, w tym grup, które zmieniały przynależność państwową bez opuszczania własnego domu. Od Estonii po Gruzję, od Słowenii po Ukrainę. Z punktu widzenia dziecka i młodej kobiety, inteligentki, rolnika, robotnika, artysty” – czytamy w komunikacie.
Wydawnictwo zwraca uwagę, że wyboru powieści dokonali tłumacze literatury. „To do nich – najlepszych znawczyń i znawców literatury każdego z krajów – zwróciliśmy się z prośbą, by wskazali najciekawsze utwory odpowiadające tematowi przewodniemu serii. Będziemy przedstawiać je wam w latach 2026-2028” – wyjaśnia KEW.
Na otwarcie serii powieść drogi z Bałkanów
Pierwszą powieścią wydaną w ramach serii „Skądinąd” jest „Karawana z gawronami” Emine Sadk w przekładzie z bułgarskiego Magdaleny Pytlak. W Bułgarii powieść była nominowana do wielu prestiżowych nagród. Została już przełożona na hiszpański, powstają również tłumaczenia na włoski, francuski, ukraiński i portugalski.
„W pierwszej powieści w serii przekornie pokazujemy społeczność osiadłą, czyli bułgarskich Turków zamieszkujących krainę Łudogorje. Poznajemy ich jednak dzięki wielkiej podróży głównego bohatera, nauczyciela Nikołaja Todorowa. Jego migracja jest sposobem na zaprezentowanie społeczności niezauważanej przez cały kraj” – komentuje Laurynas Vaičiūnas, szef Wydawnictwa KEW.
Autorka powieści, Emine Sadk, urodziła się w 1996 roku w rodzinie bułgarskich Turków. Jest pisarką, aktywistką kulturalną i dziennikarką. W swojej działalności podkreśla znaczenie równego dostępu do edukacji, sztuki i kultury w rejonach wiejskich. Jako dziennikarka zajmuje się tematami kulturalnymi i społecznymi, m.in. problemami migrantów zarobkowych i sezonowych, młodzieży wiejskiej, a także mniejszości tureckiej w Bułgarii, jej językiem i kulturą w czasach komunistycznych. Bada historię muzyki tureckiej i pieśni gastarbeiterskie w Niemczech.
„Kiedy ukazała się moja książka, wiele osób było przekonanych, że to przekład z tureckiego. Wydawało im się niemożliwe, że autorka o tureckim nazwisku może być bułgarską pisarką. Do tego stopnia nie jesteśmy obecni w zbiorowej wyobraźni” – przyznaje Emine Sadk.
„Karawana z gawronami” to powieść drogi, która daje szansę na zobaczenie Bułgarii pozastołecznej, prowincjonalnej. Fabuła jest wartka: z porwaniami, cygańskim weselem, odwiedzinami u babki-znachorki i demonstracją uliczną. „’Karawana…’ jest niezwykle zabawna. Ten komiczny wymiar, stanowi swoisty kontrapunkt dla opisywanych w niej trudnych doświadczeń. Mam jednak wrażenie, że taki rodzaj humoru i ironii nie mógłby być tak autentyczny, gdyby nie wynikał z otwartości na ludzi i świat” – zauważa bułgarystka Zofia Kręc.
Opowiadając o życiu i kulturze mniejszości tureckiej, Emine Sadk nie omija tematu represji reżimu komunistycznego wobec tej grupy. Nie stawia jednak traumatycznego tematu w centrum opowieści. „Na Bałkanach potrzebujemy zmiany perspektywy. Potrzebujemy opowiadać historie dobra, ponieważ nieustanne skupianie się wyłącznie na przemocy i krzywdzie jest niezwykle wyczerpujące i obciąża kolejne pokolenia” – twierdzi autorka.
„Karawana z gawronami” Emine Sadk w przekładzie Magdaleny Pytlak jest już dostępna w księgarniach. Kolejną książkę z serii „Skądinąd” Wydawnictwo KEW zapowiada na sierpień 2026 roku. Będzie to tom opowiadań Selmy Skenderović – Boszniaczki mieszkającej w Słowenii, prezentującej doświadczenie mniejszości narodowej i religijnej.
[am]
fot. Emine Sadk: Marina Chamurkova
Kategoria: premiery i zapowiedzi
