banner ad

Zaginione po wojnie starodruki ze Szczecina odnalazły się na aukcji warszawskiego antykwariatu

28 lipca 2026

Jeden z odzyskanych starodruków

Na aukcji jednego z warszawskich antykwariatów natrafiono na trzy zaginione starodruki z przedwojennego księgozbioru Biblioteki Miejskiej w Szczecinie. Po zapoznaniu się z historią ksiąg właściciel antykwariatu zwrócił je do macierzystych zbiorów.

Starodruki zniknęły ze Szczecina około 80 lat temu, najprawdopodobniej na skutek powojennego szabru. Ich los od tego czasu był nieznany. Niespodziewanie pojawiły się na aukcji jednego z warszawskich antykwariatów. Zidentyfikowano je dzięki zachowanym na kartach pieczątkom. Eksperci resortu kultury we współpracy z Książnicą Pomorską ustalili pochodzenie ksiąg i skontaktowali się z właścicielem antykwariatu. Ten zaś, poznawszy szczegóły, zdecydował się je zwrócić.

Jak informuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, trzy odzyskane starodruki  pochodziły z XVI i XVIII wieku i należały do zbiorów dawnej Biblioteki Miejskiej w Szczecinie, która po zakończeniu II wojny światowej zaczęła działać jako Książnica Pomorska. I to właśnie tam przekazano odzyskane księgi.

Pierwszym z dzieł jest słownik bibliograficzny uczonych różnych dyscyplin, opracowany przez niemieckiego akademika Christiana Gottlieba Jöchera (1694-1758) we współpracy z jego lipskim profesorem Johannem Burchardem Menckem (1674-1732). Odzyskany egzemplarz to pierwsze, jednotomowe wydanie tego opracowania z 1715 roku. Słownik Jöchera był i nadal jest cenionym kompendium, które chętnie wykorzystywano w bibliotekach jako źródło wiedzy o życiu i dziełach pisarzy z dawnych epok. Książka znajdowała się w zbiorach Biblioteki Miejskiej w Szczecinie od 1912 roku.

Drugi starodruk to książka o tematyce historyczno-teologicznej z 1571 roku autorstwa Nikolausa Selneckera (1530-1592), niemieckiego teologa luterańskiego związanego z Uniwersytetem w Lipsku. Wolumin zbiera wiedzę na temat soborów kościelnych. Księga należała do zbiorów Zbiorczej Biblioteki Kościelnej w Szczecinie, które w 1908 roku decyzją władz zostały przekazane w depozyt do Biblioteki Miejskiej.

Trzecie dzieło pochodzi z 1573 roku i zawiera krytykę doktryny jezuitów, która skonfrontowana jest z artykułami wiary. Książkę napisał niemiecki satyryk i polemista protestancki Johann Fischart (ok. 1546-1590). Egzemplarz pochodził z biblioteki Gimnazjum Mariackiego w Szczecinie i jeszcze przed II wojną światową dołączył do zbiorów Biblioteki Miejskiej.

Resort kultury przypomina, że od 2008 roku udało się odzyskać 919 obiektów z 14 krajów. W kwietniu pisaliśmy o zaginionych po wojnie starodrukach z Biblioteki Elbląskiej, które przez lata posiadało w swych zbiorach małżeństwo z Warszawy. Właściciele nie byli świadomi pochodzenia ksiąg.

[am]
fot. Danuta Matloch/MKiDN

Tematy: , , , , , ,

Kategoria: newsy