Wilengowska, Herman, Łapczyńska i Kowaluk laureatkami Nagrody Literackiej Gdynia 2025
Nagroda Literacka Gdynia 2025 wręczona! Podczas gali w Teatrze Muzycznym kapituła przyznała Kostki Literackie w czterech kategoriach: Joannie Wilengowskiej za esej „Król Warmii i Saturna”, Anouk Herman za tom poetycki „Silesian Gothic”, Elżbiecie Łapczyńskiej za prozę „Mowa chleba” oraz Agnieszce Kowaluk za przekład książki noblistki Elfriede Jelinek „Dane odosobowe”.
Ogłoszenie zwycięskich nazwisk odbyło się w piątek, 29 sierpnia. Gala miała wyjątkowy charakter z uwagi na jubileuszową, 20. edycję nagrody. Na scenę zaproszono wszystkich dotychczasowych jurorów, a o historii gdyńskiego wyróżnienia opowiedział pierwszy przewodniczący kapituły, prof. Piotr Śliwiński.
W kategorii „esej” nagrodę otrzymała Joanna Wilengowska za „Króla Warmii i Saturna” (wyd. Czarne). Ta książka to próba zachowania pamięci o skomplikowanej tożsamości warmiackiej poprzez pryzmat osobistej historii odchodzącego ojca. Esej prowadzi czytelnika przez wspomnienia, splątane z losami regionu naznaczonego stratą, wykluczeniem i nieustannymi zmianami granic. „Król Warmii i Saturna” staje się zarazem portretem rodzinnym, dokumentem o losach przesiedleńców i kroniką miejsca, w którym przeszłość nie daje o sobie zapomnieć. Wilengowska nie szuka łatwych odpowiedzi – rekonstruuje to, co zostało zapomniane, przemilczane, wyparte. W efekcie powstał esej o pamięci, która nie pozwala odejść i o tożsamości, którą trzeba mozolnie odzyskiwać z fragmentów.
Joanna Wilengowska (fot. Anna Rezulak)
W kategorii „poezja” kapituła doceniła Anouk Herman za tom „Silesian Gothic” (wyd. Girls and Queers to the Front). To poetycka podróż w krajobrazy Śląska i jego rekwizytów, emblematów i punktów charakterystycznych, przefiltrowanych przez queerową i feministyczną wrażliwość. „Silesian Gothic” to poezja, która sięga po obrazy ruin, poprzemysłowych przestrzeni i zapomnianych miejsc, by przekształcić je w mapę nowych doświadczeń. Herman tworzy język pełen oporu i emancypacji, w którym tradycja spotyka się z wyobraźnią przyszłości. W efekcie powstał zbiór odważny, eksperymentalny i wielowymiarowy, w którym Śląsk staje się terenem nowej symboliki, wolnym od narzuconych schematów.
Anouk Herman (fot. Anna Rezulak)
Nagrodę dla najlepszej książki w kategorii „proza” wręczono Elżbiecie Łapczyńskiej za „Mowę chleba” (wyd. Agora). W swojej drugiej powieści autorka przenosi czytelnika do Rumunii lat osiemdziesiątych – świata brutalnego reżimu, w którym dzieci i kobiety stają się ofiarami systemowej przemocy. Znana z „Bestiariusza nowohuckiego” Łapczyńska tworzy opowieść niepokojącą, pełną metafor i nieprawdopodobnych wytworów wyobraźni, a zarazem boleśnie realistyczną. „Mowa chleba” to historia sierocińca, w którym los jednostki ginie w cieniu instytucji. Powieść rezygnuje jednak z łatwych wzruszeń, zamiast tego poraża siłą literackiego obrazu i bezkompromisową diagnozą.
Elżbieta Łapczyńska (fot. Anna Rezulak)
Kapituła przyznaje również statuetkę za „przekład”. W tym roku otrzymała ją Agnieszka Kowaluk za tłumaczenie książki „Dane odosobowe” Elfriede Jelinek (wyd. W.A.B.). Monumentalny i wymagający formalnie, intelektualnie i językowo monolog Elfriede Jelinek zyskuje w polskim przekładzie Agnieszki Kowaluk nową energię. „Dane odosobowe” to proza rozpięta między żarliwym protestem a językowym eksperymentem, naszpikowana grami słownymi, filozoficznymi odniesieniami i rytmem, który nie daje wytchnienia. Tłumaczenie Kowaluk oddaje wszystkie niuanse tej niełatwej materii – zarówno gwałtowny rytm frazy, jak i ironię, sarkazm czy otwartą polemikę z tradycją literacką i filozoficzną. To przekład, który pozwala czytelnikowi doświadczyć w polszczyźnie intensywności i wielogłosowości oryginału.
Agnieszka Kowaluk (fot. Anna Rezulak)
Nagrodzone książki wybrała kapituła pod kierownictwem dr hab. Doroty Kozickiej. Tegoroczne laureatki otrzymały statuetki w formie Kostek Literackich oraz nagrody finansowe w wysokości 50 tysięcy złotych. W związku z 20. rocznicą Nagrody Literackiej Gdynia przyznano również dwutygodniowe rezydencje literackie, dzięki którym cztery autorki wybrane spośród tegorocznych nominowanych – tłumaczka Barbara Jaroszuk, pisarki Agnieszka Jelonek i Weronika Kostyrko oraz poetka Agata Puwalska – będą mogły poświęcić się pracy twórczej w mieście.
Gala Nagrody Literackiej Gdynia była kulminacyjnym punktem festiwalu Miasto Słowa, który odbywa się w dniach 25-31 sierpnia. Tegoroczna edycja wydarzenia poświęcona jest refleksji nad polską literaturą ostatnich dwóch dekad. W ramach festiwalu publiczność miała okazję spotkać się z nominowanymi do nagrody twórcami i uczestniczyć w licznych wydarzeniach literackich. W sobotę o godz. 18:00 odbędzie się z kolei spotkanie z laureatkami.
Poniżej możecie zobaczyć zapis transmisji z gali Nagrody Literackiej Gdynia:
[am]
fot. główna: Anna Rezulak
Kategoria: newsy
