W Szczecinie skradziono po wojnie XV-wieczny manuskrypt. Odnalazł się w Wielkiej Brytanii

8 września 2025

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego poinformowało o odzyskaniu XV-wiecznego manuskryptu „Epitoma de Tito Livio” autorstwa Lucjusza Anneusza Florusa. Skradziona po wojnie księga odnalazła się w Wielkiej Brytanii.

Pochodzący z XV wieku manuskrypt „Epitoma de Tito Livio” został przekazany w 1724 roku Gimnazjum Mariackiemu w Szczecinie. Przedwojenne zbiory biblioteczne gimnazjum przetrwały okres II wojny światowej. W wyniku kradzieży, do której doszło prawdopodobnie przed 1949 rokiem, rękopis został nielegalnie wywieziony z Polski. Przez lata nie było wiadomo, gdzie się znajduje.

W marcu 2024 roku dom aukcyjny Christie’s w Londynie zgłosił się do polskiego ministerstwa kultury z prośbą o pomoc w ustaleniu pochodzenia woluminu. „Zabytek miał zostać wystawiony na aukcji. Zebrana dokumentacja umożliwiła zidentyfikowanie obiektu jako utraconego ze zbiorów przedwojennego Gimnazjum Mariackiego w Szczecinie. Dom aukcyjny Christie’s wykazał się dużym zrozumieniem dla działań restytucyjnych podejmowanych przez ministerstwo i pośredniczył w rozmowach z posiadaczem manuskryptu, który – w efekcie – zdecydował się zwrócić zabytek do macierzystych zbiorów” – wyjaśnia resort kultury. Księga została przekazana w depozyt Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica w Szczecinie.

„Epitoma de Tito Livio” (z łac. „Zarys dziejów rzymskich”) to praca rzymskiego historyka Lucjusza Anneusza Florusa, która zawiera krótki zarys historii Rzymu od założenia miasta do zamknięcia bram świątyni Janusa przez cesarza Augusta w 25 roku p.n.e. Wprawdzie dzieło spotkało się z krytyką z uwagi na nieścisłości chronologiczne i geograficzne, to jednak cieszyło się ogromną popularnością w późnym antyku i średniowieczu, natomiast aż do XVII wieku było używane jako podręcznik szkolny.

Ministerstwo kultury podaje, że aktualnie prowadzi ponad 190 spraw restytucyjnych w 18 krajach.