Pulitzer po raz pierwszy dla autora literatury grozy i fantastyki. Co wiemy o nagrodzonej powieści Daniela Krausa?

5 maja 2026

Ogłoszono laureatów tegorocznych Pulitzerów za wybitne dokonania w dziedzinie dziennikarstwa, literatury i muzyki. Nagrodę za najlepszą powieść po raz pierwszy w historii otrzymał autor literatury grozy i fantastyki. Daniela Krausa doceniono za powieść „Angel Down” o amerykańskich żołnierzach, którzy podczas I wojny światowej na francuskim polu bitwy znajdują anioła.

Daniel Kraus to płodny pisarz, który ma już w dorobku ponad 30 książek. W Polsce znany jest przede wszystkim z zaangażowania w powstanie książek cenionych reżyserów. Współpracował z Guillermo del Toro przy pisaniu powieściowych wersji filmu „Kształt wody” i serialu „Łowcy trolli”. Został również poproszony przez spadkobierców George’a A. Romero o dokończenie bardzo dobrze przyjętej powieści „Żywe trupy”, a potem kolejnej – „Pay the Piper”. W swych autorskich książkach Kraus często eksperymentuje ze stylem i gatunkami, jak chociażby w thrillerze surwiwalowym „Whalefall” z 2023 roku, w którym historia opowiedziana jest głównie z perspektywy narratora uwięzionego w brzuchu wieloryba. Nagrodzona Pulitzerem powieść „Angel Down” niczym jej w formalnych eksperymentach nie ustępuje.

Historia rozgrywa się pod koniec I wojny światowej podczas ofensywy wojski Ententy w Meuse-Argonne. Pięciu amerykańskich żołnierzy zostaje wysłanych przez generała do zbadania, co jest źródłem nieziemskiego wrzasku, który doprowadza wszystkich do szaleństwa. Mężczyźni odkrywają, że w drucie kolczastym zaplątany jest anioł. Istota emanuje bardzo jasną aurą i każdemu z nich przypomina kobietę. Przekonani, że generał wykorzysta anioła dla własnych korzyści i awansu, postanawiają trzymać go z dala od przełożonego i opuszczają posterunek. Niosą anioła, unikając ostrzału artyleryjskiego i kłócąc się między sobą. Każdy z nich stara się zyskać przychylność niebiańskiej istoty, mając nadzieję, że spełni jego osobiste życzenia.

Amerykańscy krytycy chwalili Krausa za nowatorstwo. Autor buduje całe napięcie stylem pisania. 300-stronicowa książka zaczyna się w połowie zdania i kończy przecinkiem, co ma wskazywać na brak konkluzji. Jury Pulitzera określiło „Angel Dust” jako „zapierającą dech w piersiach powieść o I wojnie światowej, stylistyczny majstersztyk, który łączy takie gatunki jak alegoria, realizm magiczny i fantastyka w spójną całość, opowiedzianą jednym zdaniem”.

51-letni Kraus przyznał, że o nagrodzie dowiedział się wtedy, gdy usłyszeli o niej wszyscy. „Zacząłem dostawać SMS-y i najpierw pomyślałem, że zrobiłem coś złego, potem, że ktoś sobie ze mnie żartuje” – powiedział w rozmowie z „Chicago Tribune”.

Przed Danielem Krausem Nagrodę Pulitzera w dziedzinie beletrystyki otrzymali m.in. tacy klasycy, jak John Steinbeck, Ernest Hemingway, William Faulkner (dwukrotnie), Harper Lee, Larry McMurtry i Toni Morrison czy w czasach nam bliższych Michael Chabon, Cormac McCarthy, Hernan Diaz, Barbara Kingsolver i Percival Everett.

Nagroda Pulitzera przyznawana jest obecnie w 24 kategoriach, z czego 7 ma charakter literacki, 16 wiąże się z dziennikarstwem i jedna z muzyką.

W kategorii „Dramat” nagrodzono Bess Wohl za sztukę „Liberation” (z ang. „Wyzwolenie”), która zgłębia dziedzictwo drugiej fali feminizmu. W 1970 roku kilka kobiet zaczyna spotykać się w piwnicy, by zmienić swoje życie i otaczający świat. Pięćdziesiąt lat później córka jednej z nich próbuje zrozumieć przeszłość matki.

W dziedzinie „Historii” Pulitzera otrzymuje książka „We the People: A History of the U.S. Constitution” autorstwa Jill Lepore (w Polsce opublikowana przez Wydawnictwo Poznańskie pod tytułem „My, naród. Nowa historia Stanów Zjednoczonych” w tłum. Jana Szkudlińskiego). Autorka analizuje, dlaczego Konstytucję Stanów Zjednoczonych tak trudno zmienić. Prezentuje również godne uwagi, a jednak odrzucone poprawki zaproponowane przez różne grupy marginalizowane.

Za najlepszą „Biografię” uznano „Pride and Pleasure: The Schuyler Sisters in an Age of Revolution” (z ang. „Duma i przyjemność: Siostry Schuyler w epoce rewolucji”) autorstwa Amandy Vaill. To żywa i szczegółowo opisana historia dwóch córek bogatego i wpływowego przedsiębiorcy i polityka o holenderskich korzeniach, które wpłynęły na historię Stanów Zjednoczonych.

W kategorii „Wspomnienia lub autobiografia” doceniono „Things in Nature Merely Grow” (z ang. „Rzeczy z natury po prostu rosną”) autorstwa Yiyun Li, czyli głęboko poruszającą opowieść pisarki o stracie młodszego syna, który popełnił samobójstwo nieco ponad sześć lat po tym, jak w podobny sposób zginął jej starszy syn.

W kategorii „Poezja” nagrodzono tom „Ars Poeticas” autorstwa Juliany Spahr. Autorka dokonuje tu bilansu swoich osobistych rozczarowań, co stanowi punkt wyjścia do rozważań o relacjach poezji ze społeczeństwem i polityką.

Natomiast w kategorii „Literatura faktu” wyróżniono „There Is No Place for Us: Working and Homeless in America” (z ang. „Nie ma dla nas miejsca: Praca i bezdomność w Ameryce”) autorstwa Briana Goldstone’a. W reportażu tym autor skupia się na problemach, które doprowadziły do ogólnokrajowego kryzysu bezdomności wśród rodzin z tzw. pracującej biedoty.

Pulitzery wręczane są od 1917 roku przez kapitułę działającą przy Wyższej Szkole Dziennikarstwa Uniwersytetu Columbia. Laureaci otrzymują świadectwo i czek na 15 tysięcy dolarów, ale Pulitzer oznacza też duży prestiż i – w przypadku literatury – znaczny wzrost sprzedaży książek.