Powstał dokument o legendarnej Nova Convention. Na odrestaurowanych nagraniach są Burroughs, Ginsberg, Smith, Zappa, Anderson, Leary i inni

11 marca 2026

W dniach od 30 listopada do 2 grudnia 1978 roku w nowojorskiej dzielnicy East Village odbyła się Nova Convention. W legendarnym wydarzeniu, które celebrowało życie i twórczość Williama S. Burroughsa, wzięły udział największe tuzy kontrkultury. Na podstawie zachowanych i odrestaurowanych nagrań filmowych Aaron Brookner i Rodrigo Areias nakręcili dokument „Nova ’78”, którego zwiastun trafił właśnie do sieci.

Głównym pomysłodawcą trzydniowej imprezy był zmarły na początku 2026 roku James Grauerholz, asystent i menedżer biznesowy Burroughsa, który wykorzystał swoje kontakty w branży artystycznej. Dzięki temu na scenie pojawiła się iście wybuchowa mieszanka gości: rockersi, naukowcy, pisarze, performerzy i prowokatorzy. Dość powiedzieć, że Frank Zappa przeczytał fragment o „gadającej dupie” z „Nagiego lunchu”, swoje utwory zaprezentowały Patti Smith czy będąca wówczas jeszcze przed debiutem płytowym Laurie Anderson, a Robert Anton Wilson, guru psychodelii Timothy Leary i Brion Gysin rozprawiali z Burroughsem o podróżach w czasie i przestrzeni. John Cage odczytał tekst poświęcony jego lingwistycznym zainteresowaniom „Finneganów Trenem” Jamesa Joyce’a, natomiast Allen Gisnberg i jego partner Peter Orlovsky zaprezentowali wiersz „Punk Rock & Old Pond”.

Wśród widzów Nova Convention również można było znaleźć przyszłe legendy alternatywnej sceny. Jak zauważył w książce „William S. Burroughs i kult rock’n’rolla” Casey Rae, kilkoro tych uczestników „założyło wkrótce zespoły pierwszej i drugiej fali punka”. Jedną z takich osób był 19-letni Thurston Moore, wówczas już początkujący muzyk, który za niespełna trzy lata wspólnie z Kim Gordon miał stworzyć Sonic Youth.

O zarejestrowanie całego wydarzenia na taśmie 16-milimetrowej poproszony został filmowiec Howard Brookner, „młody gej, nałogowy ćpun z obsesją na punkcie Burroughsa”, jak określił go Casey Rae. Warto nadmienić, że asystentem operatora i dźwiękowcem był przyszły twórca kina niezależnego Jim Jarmusch. Początkowo chodziło o zebranie materiału na potrzeby projektu filmowego Uniwersytetu Nowojorskiego, ostatecznie jednak wydarzenie przyczyniło się do nawiązania długotrwałej współpracy między Burroughsem a Brooknerem, której kulminacją był filmowy dokument „Burroughs: The Movie” z 1983 roku.

Po latach bratanek Howarda, filmowiec Aaron Brookner, zajął się spuścizną wuja. Odrestaurował „Burroughs: The Movie” i doprowadził do jego wydania na płytach w The Criterion Collection. Badania archiwów rodzinnych zaowocowały później dokumentem „Uncle Howard”. W trakcie prac odnaleziono również materiały, które nigdy wcześniej nie były pokazywane publicznie, także te dotyczące Nova Convention. Teraz wreszcie wraz z odrestaurowanymi i pokazanymi już w „Burroughs: The Movie” ujęciami znalazły się one w filmie „Nova ’78”. Prapremiera obrazu miała miejsce w 2025 roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno. Z tej okazji do sieci trafił fragment nigdy wcześniej niepublikowanego archiwalnego nagrania, na którym Burroughs wygłasza osobliwe przemówienie otwierające Nova Convention.

Podziękowawszy zaproszonym gościom i wszystkim osobom zaangażowanym w zorganizowanie wydarzenia, Burroughs powiedział, że ludzie pytali go, o co chodzi w Nova Convention, więc postanowił to krótko wyjaśnić. Jego słowa mogły jednak jeszcze bardziej namieszać w głowach uczestników. Autor „Ćpuna” i „Nagiego lunchu” mówił o nadejściu ery kosmicznej, z której dotychczas korzystała „mierna elita” latająca w kosmos za ogromne pieniądze. Teraz jednak „możemy wkroczyć w epicką historię porównywalną z czasami, gdy pierwsi żeglarze wyruszali na eksplorację nieznanego świata”. Jak podkreślił, do udziału zgłosić powinni się „tylko ci, którzy są gotowi zostawić wszystko, co znali”. „Konieczne jest podróżowanie. Nie jest konieczne – i staje się coraz trudniejsze – życie” – podsumował.

Dzięki pokazom na kolejnych festiwalach na platformie YouTube udostępniono dwa inne fragmenty dokumentu „Nova ’78” – z występami Franka Zappy i Patti Smith.

Wreszcie współproducent filmu, Pinball London, opublikował w lutym oficjalny zwiastun. Oglądając go, możecie zwrócić uwagę na archiwalne ujęcie kartki, która informowała, że Keith Richards nie wystąpi podczas Nova Convention. Powieszono ją, ponieważ muzyk w ostatnim momencie zrezygnował z udziału w wydarzeniu. „Po niedawnym aresztowaniu za posiadanie heroiny w Toronto, Richards i jego opiekunowie uznali, że to zbyt ryzykowne, by gwiazda rocka brała udział w obchodach ku czci papieża dilerki, jak nazywano Burroughsa na Lower East Side” – pisze o powodach odwołania występu Casey Rae w książce „William S. Burroughs i kult rock’n’rolla”. Kartka miała ostrzec fanów The Rolling Stones, którzy zjawili się tylko po to, by zobaczyć na żywo Richardsa. Wielu z nich jednak dostało się na salę i dawało początkowo wyraz swojemu niezadowoleniu.

Obok wielu gwiazd literatury i muzyki uważne oko wypatrzy w zwiastunie młodego Jima Jarmuscha z filmowym klapsem oraz ujęcia ze słynnego Clubu 57, gdzie w zaprzyjaźnionym gronie zakończyła się impreza.

Poniżej możecie zobaczyć zwiastun filmu dokumentalnego „Nova ’78”: