Niewielka uliczka w Gdańsku nazwana na cześć prof. Marii Janion

11 lutego 2026

Prof. Maria Janion, wybitna polska historyk literatury, profesor nauk humanistycznych i wieloletnia jurorka Nagrody Literackiej Nike, została patronką nowej gdańskiej ulicy. W uroczystym odsłonięciu tabliczki wzięli udział przedstawiciele władz Uniwersytetu Gdańskiego, wychowankowie zmarłej profesor, politycy i samorządowcy oraz Stefan i Krystyna Chwinowie.

Ulica Marii Janion przecina teren należący do Uniwersytetu Gdańskiego i stanowiła niegdyś fragment ulicy Bażyńskiego. Nie ma na niej obiektów mieszkalnych, a jedynie cztery budynki należące do uczelni oraz McDonald’s. Decyzję o uczczeniu w ten sposób wybitnej badaczki romantyzmu, która przez ponad trzy dekady pracowała na uczelni i znacząco wpłynęła na rozwój gdańskiej humanistyki, podjęto z okazji przypadającej w tym roku 100. rocznicy jej urodzin.

Inicjatorami uhonorowania prof. Marii Janion własną ulicą byli Stefan i Krystyna Chwinowie, poetka Anna Czekanowicz, a także wykładowcy literatury prof. Małgorzata Książek-Czermińska i prof. Stanisław Rosiek. Ich pismo uzyskało poparcie senatu uczelni, a następnie złożono wniosek w radzie miasta.

„To moment tyle wzruszający, co wydaje mi się historyczny, ponieważ na trwałe zwiążemy dziedzictwo wielkiej uczonej, osobistości nauki, doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego – pani profesor Marii Janion – z tym miejscem: nie tylko z uniwersytetem, ale z naszym miastem, które takim dziedzictwem powinno się chwalić i być z niego dumne” – powiedział podczas wtorkowej ceremonii odsłonięcia tabliczki z nazwą ulicy rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. Piotr Stepnowski.

Obecna na uroczystości marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska podkreśliła, że prof. Maria Janion była odważną kobietą nauki, którą należy docenić między innymi „za to, że mówiła głośno, że bez literatury, bez kultury, nie będziemy mogli rozwijać swojej wyobraźni, nie będziemy mogli dbać o swoją wolność, nie będziemy rozumieli swojej tożsamości ani nie będziemy mogli poradzić sobie ze swoimi ograniczeniami”.

„Wiem, że nasze miasto Gdańsk jest takim, jakim jest, właśnie dzięki profesor Marii Janion i ludziom, których zachęcała do myślenia” – mówiła prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, przypominając o otrzymanym niedawno tytule miasta literatury UNESCO. „Mam nadzieję, że ci, którzy tą ulicą będą zmierzać do uniwersytetu, do biblioteki uniwersyteckiej, być może także zainspirują się różnymi innymi poszukiwaniami, nie tylko w dziedzinie literatury” – dodała.

Emerytowana prof. Małgorzata Książek-Czermińska, jedna z inicjatorek nadania ulicy imienia prof. Marii Janion, była niegdyś wychowanką zmarłej w 2020 roku badaczki, a potem sama została wykładowczynią literatury na Uniwersytecie Gdańskim. „Nazwaliśmy ją mistrzynią, bo była nią rzeczywiście tu, w Gdańsku, choć wiedzieliśmy, że jej twórczość intelektualna i osobowość miała wymiar uniwersalny, wykraczający daleko poza Gdańsk i Polskę – i sięgała aż po humanistykę europejską” – podkreśliła. Jak zwróciła uwagę, prof. Janion była osobą, która zachęcała do samodzielnego myślenia, a nawet do „walki” z tym, co jako mistrzyni mówi. „Niestrudzenie powtarzała nam, że wraz z nią my tutaj tworzymy humanistykę, która ocali nas przed ekspansją świata cyfrowego” – dodała.

Uniwersytet Gdański planuje zorganizować wiosną piknik z okazji pojawienia się na mapie miasta ulicy Marii Janion.

Poniżej możecie zobaczyć relację wideo z odsłonięcia tabliczki z nazwą ulicy: