Monika Helfer nie żyje. Laureatka Angelusa zmarła w wyniku obrażeń po upadku
W wieku 78 lat zmarła Monika Helfer, nagradzana austriacka pisarka, laureatka Angelusa z 2024 roku. Śmierć nastąpiła w wyniku obrażeń poniesionych po upadku.
Monika Helfer urodziła się 18 października 1947 roku w Au w powiecie Bregencja. Dorastała w domu dla weteranów wojennych niedaleko Bludenz, gdzie jej ojciec, również weteran wojenny z protezą nogi, był administratorem. Pod koniec lat 50. właściciele przekształcili obiekt w hotel, pozbawiając rodziny środków do życia i dachu nad głową. Po śmierci matki ojciec doznał załamania nerwowego i został umieszczony w klasztorze. Dzieci zostały rozdzielone między krewnych. Monika i jej siostry zamieszkały u ciotki.
Już jako dziecko Monika była zapaloną czytelniczką, a pisać zaczęła w wieku 11 lat, po śmierci matki. Pierwszą powieść opublikowała jako 30-latka w 1977 roku. Jej książki często poruszały tematykę trudnych relacji rodzinnych, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy dzieci.
W Polsce nakładem Wydawnictwa Filtry ukazał się autobiograficzny tryptyk, w którym Monika Helfer przygląda się własnym korzeniom. „Hałastra” opowiada historię jej dziadków i ich dzieci, utkaną z rodzinnych przekazów, domysłów, pytań i wątpliwości. „Tatuś” koncentruje się na ojcu autorki, czułym, ale i nieprzystępny człowieku, bibliofilu, ale i książkoholiku. To także powrót do dzieciństwa Moniki i próba analizy relacji, jakie łączyły ją z rodzeństwem. „Lwie serce” opisuje życie i przedwczesną śmierć jej brata Richarda – zecera, fantasty i niepoprawnego dziwaka.
Helfer otrzymała liczne nagrody za swoją twórczość, w tym Austriacki Krzyż Honorowy Nauki i Sztuki Pierwszej Klasy. W 2024 roku odebrała statuetkę Angelusa za powieść „Hałastra”, którą członkini kapituły Justyna Sobolewska określiła „książką wybitną – intymną, rodzinną, uniwersalną”, stanowiącą „świadectwo niezgody na przemoc, wykluczenie, pogardę”. Jeszcze w styczniu 2026 roku Helfer została odznaczona Medalem Carla Zuckmayera przez kraj związkowy Nadrenia-Palatynat za wkład w rozwój języka niemieckiego. W uzasadnieniu podkreślono, że styl autorki charakteryzuje się klarownością, empatią i językiem, który często jest delikatny, a jednocześnie wyrazisty.
Pisarka zmarła w niedzielę, 2 sierpnia. „Monika Helfer była autorką wyjątkową. Jej proza przypominała, że literatura może wydobywać z pozornie zwyczajnych życiorysów rzeczy najważniejsze. Potrafiła pisać o relacjach międzyludzkich z wyjątkowym ciepłem i wrażliwością. Byliśmy zaszczyceni, że mogliśmy dzielić się jej twórczością z polskimi czytelnikami i czytelniczkami. To ogromna strata dla środowiska literackiego” – przekazało Wydawnictwo Filtry.
Monika Helfer miała czworo dzieci, w tym dwoje z pisarzem Michaelem Köhlmeierem, z którym była w związku małżeńskim od 1981 roku. Ich córka Paula Köhlmeier zginęła w 2003 roku w wypadku podczas górskiej wędrówki. Monika i Michael zawsze czytali sobie nawzajem swoje teksty na głos i krytykowali wzajemnie swoje utwory. Na pytanie, czy małżeństwo pisarzy nie jest trudne, Michael odpowiadał: „Nie, dlaczego miałoby być trudne? W przypadku Moniki wiem, że kiedy mnie krytykuje, to ma dobre intencje”.
[am]
fot. Ingo Pertramer/Gastland Leipzig 23/Flickr CC BY-ND 2.0
Kategoria: newsy
