Finałowa szóstka książek nominowanych do Nagrody Bookera 2025. Przewodniczący jury: „Wszystkie są genialnie napisane”

24 września 2025

Ogłoszono krótką listę nominowanych do Nagrody Bookera 2025. „Wybraliśmy sześć wspaniałych powieści” – przekazał przewodniczący jury, pisarz i laureat Bookera z 1993 roku Roddy Doyle.

W tym roku organizatorzy otrzymali 153 zgłoszenia. Finaliści wyłonieni zostali spośród 13 nominowanych tytułów. „Ponowna lektura wszystkich 13 książek z długiej listy nominowanych była ogromną przyjemnością” – przyznał Roddy Doyle. „Czułem ekscytację, radość, którą odczuwam, odkąd 60 lat temu zacząłem czytać książki bez obrazków. Jako jurorzy mogliśmy je ponownie przeanalizować, delektować się nimi i podziwiać, nie martwiąc się o pudła nieprzeczytanych powieści, które czekały, żebyśmy się o nie potknęli za każdym razem, gdy wstawaliśmy, żeby napełnić czajnik. Niektóre książki zdawały się rozwijać. Inne pozostały doskonałe, dokładnie takie, jak je zostawiliśmy” – relacjonował dalej Doyle.

„Przyjemność ustała mniej więcej w połowie spotkania, podczas którego wybieraliśmy krótką listę. Nadal się śmialiśmy, słuchaliśmy się nawzajem, przekładaliśmy z miejsca na miejsce pozostałe książki, dostrzegając podobieństwa i różnice, mocne strony i wyjątkowość. Ale redukując tę trzynastkę do szóstki, towarzyszył nam smutek, a nawet poczucie winy z powodu utraty książek, które kochaliśmy. Ale także satysfakcja i wdzięczność” – dodał.

W ocenie przewodniczącego kapituły Bookera autorzy finałowych książek „w pełni panują nad własnym zasobem języka angielskiego, własnym rytmem, własną biegłością”. Jak podkreślił, każda z tych osób stworzyła powieść, której nikt inny nie mógłby napisać. „Wszystkie są genialnie napisane i wszystkie są wybitnie ludzkie” – podsumował Doyle.

W finałowej szóstce znalazły się zarówno klasyczne powieści, jak i książki przekraczającego granice formy narracyjnej. Sześcioro autorów na krótkiej liście reprezentuje trzy kontynenty i cztery kraje: Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Węgry i Indie. Niektórzy z nominowanych mieszkali w wielu państwach, co znajduje odzwierciedlenie w powieściach opisujących szereg międzynarodowych doświadczeń. Kilka książek zgłębia wyzwania związane z życiem imigrantów, a ich bohaterowie często są rozdarci między narodami. Cała szóstka finalistów to twórcy z dużym doświadczeniem literackim: pięć osób ma w dorobku pięć książek, a dwie – ponad dziesięć. Jest w tym gronie zarówno laureatka Bookera (Kiran Desai), jak i dwóch autorów z wcześniejszymi nominacjami (Andrew Miller i David Szalay).

W finale Nagrody Bookera 2025 znaleźli się (w kolejności alfabetycznej wg nazwiska):

Susan Choi „Flashlight” (Stany Zjednoczone) – dramat i zarazem thriller geopolityczny opowiadający zdumiewającą historię jednej rodziny uwikłanej w burzliwą historię XX wieku, historia przenosi nas między społecznością koreańskich imigrantów w powojennej Japonii, amerykańskimi przedmieściami i reżimem północnokoreańskim,
Kiran Desai „The Loneliness of Sonia and Sunny” (Indie) – opowieść o dwójce młodych ludzi, których losy krzyżują się i rozchodzą na przestrzeni lat, epopeja o miłości i rodzinie, Indiach i Ameryce, tradycji i nowoczesności,
Katie Kitamura „Audition” (Stany Zjednoczone) – trzymająca w napięciu powieść, stawiająca pytanie o to, czy naprawdę znamy ludzi, których kochamy,
Ben Markovits „The Rest of Our Lives” (Stany Zjednoczone) – kronika podróży mężczyzny w średnim wieku, któremu szwankuje zdrowie, małżeństwo i kariera,
Andrew Miller „The Land in Winter” (Wielka Brytania) – opowieść o napięciach w dwóch małżeństwach, osadzona w środku dramatycznej zimy,
David Szalay „Flesh” (Węgry/Wielka Brytania) – historia młodego Węgra, którego kariera pnie się w górę, dzięki czemu trafia do środowiska londyńskich superbogaczy.

Nagroda Bookera to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień literackich na świecie, które od ponad 50 lat przyznawane jest autorom najlepszej książki beletrystycznej napisanej w języku angielskim. Zwycięzca otrzymuje 50 tysięcy funtów i statuetkę Iris (nazwana na cześć laureatki z 1978 roku, Iris Murdoch). Zyskuje też międzynarodowy rozgłos i może spodziewać się znaczącego wzrostu sprzedaży swych książek.

Nagrodzona w 2024 roku powieść „Orbita” Samanthy Harvey w tygodniu po zdobyciu statuetki rozeszła się w Wielkiej Brytanii w ponad 20 tysiącach egzemplarzy, co czyni ją najszybciej sprzedającą się książką wyróżnioną Bookerem od początku prowadzenia statystyk. Przykładowo w sieci księgarni Waterstones zainteresowanie powieścią było ponad dwukrotnie wyższe niż w przypadku każdego innego laureata z ostatniej dekady. Łączna sprzedaż angielskiego wydania we wszystkich formatach, wliczając rynki eksportowe, osiągnęła do dziś prawie 750 tysięcy egzemplarzy. W samej Wielkiej Brytanii sprzedano 357 tysięcy egzemplarzy w twardej i miękkiej oprawie, co stanowi wzrost o 3867 procent od czasu umieszczenia „Orbity” na długiej liście nominowanych. Liczba zawartych umów na prawa do tłumaczeń wzrosła z 8 (przed umieszczeniem na długiej liście) do 44.

Gala wręczenia tegorocznego Bookera odbędzie się wieczorem w poniedziałek, 10 listopada, w Old Billingsgate w Londynie i będzie transmitowana na żywo na kanałach społecznościowych nagrody.