Emilia Konwerska laureatką Nagrody Gombrowicza 2026 za książkę „Rzeczy robione specjalnie”
Emilia Konwerska, autorka książki „Rzeczy robione specjalnie”, została laureatką 11. edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza przyznawanej za debiut prozatorski. Z kolei na rezydencję literacką w Vence we Francji pojedzie Marcin Oskar Czarnik, autor „Trzech dni, trzech nocy”.
Opublikowana nakładem Wydawnictwa ArtRage książka „Rzeczy robione specjalnie” to zbiór krótkich próz, w których przygoda zaczyna się w momencie schodzenia po schodach i tam też się kończy, to historie, które nie mają początku, środku i końca – mają tylko momenty kulminacyjne. Autorka bawi się z czytelnikiem, jak również formą opowiadania, ale pyta też o relacje i bliskość, o przekraczanie granic i poczucie bezpieczeństwa.
„Postanowiliśmy wyróżnić książkę odważną i wybitnie samoswoią. Składa się na nią czterdzieści krótkich próz, które igrają z czytelniczymi przyzwyczajeniami i zawodzą zwyczajowe oczekiwania; w miejsce klasycznej fabuły wstawiają sytuacje pozornie błahe, rezygnują z konwencjonalnego domknięcia, opierają się jednoznacznej interpretacji, przekształcają postaci i zdarzenia w eksperyment myślowy, a czynią to z dezynwolturą, humorem, a nawet pewną dozą filuterności” – podkreślał w laudacji o książce prof. Jerzy Franczak, przewodniczący kapituły nagrody.
Laureatka otrzymała 40 tysięcy złotych, statuetkę oraz lornetkę, Gombrowiczowski symbol twórczej uważności wobec świata. „Przede wszystkim dziękuję za tę laudację. Było to poruszające i piękne. Dziękuję tym, którzy czytali tę książkę i dzielili się ze mną opiniami. I dziękuję wydawnictwu” – mówiła ze sceny Emilia Konwerska.
Emilia Konwerska odbiera czek na 40 tysięcy złotych z rąk prezydenta Radomia Radosława Witkowskiego (fot. Dominik Musiałek/Muzeum Witolda Gombrowicza)
Od kilku lat kapituła Nagrody Gombrowicza przyznaje także wyróżnienie w postaci miesięcznej rezydencji w Vence. To miasto na południu Francji, w którym ostatnie lata życia spędził Witold Gombrowicz. Decyzją jury tym razem pojedzie tam Marcin Oskar Czarnik, autor książki „Trzy dni, trzy noce”.
Opublikowane przez Wydawnictwo Filtry „Trzy dni, trzy noce” to opowieść o polskich chłopskich emigrantach w dziewiętnastowiecznej Ameryce i ich potomkach. Żyjący współcześnie bohater o biblijnym imieniu Set nie potrafi się odnaleźć w rzeczywistości. Próbuje wybudzić się z koszmaru, jakim jest historia jego rodziny, cierpi na niemoc seksualną, wikła się w nieudany związek. Wreszcie przestaje uciekać i zaczyna rozumieć, że los jest mu dany, ale też zadany.
„Na początku było Słowo. Potem były memy, gwara, slang, Power Rangersi i statystyki posiadania piłki w meczu FC Barcelony. Marcin Oskar Czarnik wziął się za tematy, o których polska literatura często pisze na klęczkach: religię, emigrację, narodowe cierpienie i napisał o nich z dużą dezynwolturą” – powiedziała w laudacji Weronika Murek, członkini kapituły nagrody.
Sam laureat, nawiązując do tego, że w tym roku wśród rzeczy nominowanych dominowały formy krótkie, swoje wystąpienie też zmieścił w formie krótkiej. Powiedział jedynie: „Dziękuję”.
Marcin Oskar Czarnik dziękuje za wyróżnienie (fot. Dominik Musiałek/Muzeum Witolda Gombrowicza)
Ustanowiona przez radomski samorząd Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza jest uznawana za jedno z ważniejszych literackich wyróżnień w Polsce. Przyznaje się ją za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Nagrodę po raz pierwszy wręczono w 2016 roku. Laureatami byli wówczas Weronika Murek i Maciej Hen (w pierwszym roku kapituła podzieliła nagrodę). Potem otrzymali ją kolejno: Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund, Barbara Sadurska, Aleksandra Lipczak, Barbara Woźniak, Jakub Nowak, Grzegorz Bogdał i w roku ubiegłym Barbara Elmanowska. Rezydencją literacką w Vence, przyznawaną od szóstej edycji, kapituła doceniła do tej pory: Macieja Bobulę, Mateusza Pakułę, Wiktorię Bieżuńską, Katarzynę Groniec i Macieja Wnuka.
W tej edycji można było zgłaszać książki wydane w 2025 roku. Napłynęło łącznie 120 zgłoszeń. Spośród nich kapituła w kwietniu wybrała 16 tytułów na tzw. krótką listę, a w czerwcu wyłoniła piątkę nominowanych. Byli to: Marcin Oskar Czarnik za „Trzy dni, trzy noce”, Marcin Czub za „Naturę dziury”, Dorota Grabek za „Zmartwychwstanki”, Emilia Konwerska za „Rzeczy robione specjalnie” oraz Arek Kowalik za „Dźwięki ptaków”. Dzięki wsparciu Samorządu Mazowsza od kilku edycji wszyscy nominowani otrzymują wyróżnienia w wysokości po 5 tysięcy złotych.
W tym roku nominowanych i laureatów wyłaniała nowa kapituła w składzie: Joanna B. Bednarek, Weronika Murek, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, Jerzy Franczak (przewodniczący), Piotr Kofta, Janusz Margański i Piotr Sadzik. Sekretarzem tradycyjnie był Tomasz Tyczyński.
Gala wręczenia nagrody odbyła się w Zespole Szkół Muzycznych w Radomiu w ramach festiwalu „Opętani Literaturą”.
Emilia Konwerska i Marcin Oskar Czarnik (fot. Dominik Musiałek/Muzeum Witolda Gombrowicza)
Organizatorami nagrody są prezydent Radomia oraz Muzeum Witolda Gombrowicza. Honorowy patronat sprawuje Rita Gombrowicz.
Mecenasami nagrody są: Jarosław Krzyżanowski i Zakłady Automatyki Kombud S.A. Partnerem głównym jest Unidevelopment S.A., a partnerem strategicznym – Samorząd Województwa Mazowieckiego. Nagroda wręczana jest pod patronatem Booklips.pl.
[am]
fot. główna: Dominik Musiałek/Muzeum Witolda Gombrowicza
Kategoria: newsy
