banner ad

Barbara Woźniak laureatką Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza 2022

18 września 2022

Barbara Woźniak, autorka książki „Niejedno”, została laureatką siódmej edycji Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Na rezydencję literacką w Vence na południu Francji decyzją kapituły pojedzie Mateusz Pakuła, autor książki „Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję”. Ogłoszenie laureatki tegorocznej nagrody oraz pisarza, który pojedzie do Vence, nastąpiło podczas gali kończącej odbywający się w Radomiu i we Wsoli festiwal „Opętani Literaturą”.

Opublikowana nakładem Wydawnictwa Drzazgi powieść „Niejedno” Barbary Woźniak opowiada o wykładowcy akademickim prowadzącym zajęcia z etyki dla przyszłych lekarzy, który na polecenie przełożonej przygotowuje fakultet poświęcony medycynie III Rzeszy. Z początkiem roku akademickiego przeprowadza się do rodzinnego miasta, Tarnowa, by zająć się ojcem chorującym na alzheimera. Rodzic jeszcze żyje, ale już go nie ma, a w każdym razie jest go z dnia na dzień coraz mniej.

„W czasach, w których łatwo głosimy tezy o fatalnym stanie polskiej literatury fabularnej, Barbara Woźniak proponuje pełnowymiarową powieść o starości, chorobie, opiece, marności pracy akademickiej i znużeniu życiem. Splata ją sprawnie z wątkami przemyśleń i lektur głównego bohatera. Opowiadana precyzyjnie i z bliska codzienność składa się z dramatycznych i absurdalnie zabawnych zarazem godzin spędzanych z chorym na Alzheimera ojcem, kolejnych nieprzespanych nocy, monologów wewnętrznych prowadzonych w samochodzie i pociągu, wreszcie coraz trudniejszych dialogów ze studentami podczas zajęć z etyki dla przyszłych lekarzy. Najbardziej intrygujący w tej powieści jest główny bohater, niewidoczna gdzie indziej w literaturze postać opiekuna. Zachwycił nas także różnorodny język powieści, czuły i empatyczny w narracji o ojcu, zaczepny w trudnych dialogach z córką, fachowy, ale nie pozbawiony ironii w opisie zajęć ze studentami. To powieść rodzinna, ale także pełna odniesień do filozofii, literatury i nauki. 'Niejedno’ jest debiutem, ale zarazem dziełem dojrzałej już pisarki” – odczytywała fragment laudacji Zofia Król.

Barbara Woźniak (fot. Dominik Musiałek)

Barbara Woźniak otrzymała 40 tysięcy złotych i lornetkę, będącą symbolem Gombrowiczowskiej uważności wobec życia.

„Tą książką chcę zwrócić uwagę przede wszystkim na sytuację opiekunów, osób opiekujących się ludźmi starszymi, zależnymi. Żyjemy w społeczeństwach, które się starzeją. Ostatnia faza naszego życia, tzw. czwarty wiek, to jest czas zależności. Czas, kiedy człowiek najczęściej jest niesamodzielny, zdany na opiekę ze strony innych. W naszym kraju jest tak, że to najczęściej na rodzinie spoczywa obowiązek opieki. Państwo wspiera opiekunów w stopniu niewystarczającym. Dlatego chciałam zwrócić uwagę na sytuację opiekunów, wiem, że o nich bardzo mało się mówi. Miałam nadzieję, że moja książka może być jakiś głosem w tej sprawie. To, że dostałam nagrodę, zwiększa szansę, że tak będzie” – mówiła laureatka.

Po raz drugi kapituła wskazała dodatkowo osobę, która w ramach rezydencji literackiej spędzi miesiąc w Vence na południu Francji. Tym razem wyróżnienie to przypadło Mateuszowi Pakule za opublikowany przez Wydawnictwo Nisza debiut prozatorski „Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję”. „Autor znalazł wyjątkową formę literacką, żeby opowiedzieć o wściekłej bezradności w obliczu cierpienia umierającego ojca. Dosłowność i brutalność opisów jest tu w pełni uzasadniona doświadczeniem granicznym. Pakuła żąda prawa do godnej śmierci i proponuje nowy model literatury zaangażowanej” – mówiła jurorka Justyna Sobolewska, uzasadniając przyznanie wyróżnienia.

„Wszelkie wyróżnienia i nagrody po pierwsze dają autorowi poczucie, że to co napisał ma sens nie tylko dla niego samego, a po drugie, co jest ogromnie istotne, pomagają w dotarciu książki do szerszego grona odbiorców. To znaczy że wyciągają spośród tych dziesiątek czy setek nowych książek i rzucają światło na te kilka konkretnych, najbardziej wartych lektury według profesjonalnych, zawodowych czytelników” – komentował Mateusz Pakuła. Na południe Francji, do Vence, w którym Witolda Gombrowicz spędził ostatnie lata swojego życia, Pakuła pojedzie w wybranym przez siebie terminie, ale jak zastrzega, już wie, jak ten czas spędzi. „Mam to ustalone z synami i żoną, że dwa tygodnie będę tam pracował, a dwa tygodnie oni będą tam ze mną i będziemy siedzieć na plaży” – dodał.

Mateusz Pakuła (fot. Dominik Musiałek)

Członkowie kapituły podkreślają, że w tym roku wszystkie nominowane książki mówiły o sprawach bardzo trudnych. „W tym czasie bardzo trudnym potrzebujemy lektur, które pomagają nam myśleć o współczesności, które pomagają nam szukać narzędzi do myślenia o tym, co najtrudniejsze, o tych trudnych rzeczach, które dzieją się za granicami, ale także w naszych głowach” – zauważyła Zofia Król. „Doceniliśmy książki, które jakoś nam w tym pomagają. Natomiast te dwie wyróżnione książki dotyczą czegoś niezwykle ważnego, bo dotyczą opieki nad osobami starszymi i umierającymi” – dodała.

„To są różne formy literackie, ale w obydwu przypadkach autorzy znaleźli formę, żeby opowiedzieć o tych doświadczeniach. Mieliśmy wrażenie, że właściwie wszystkie pięć nominowanych książek to książki ważne, które mówią o rzeczach traumatycznych, ale istotnych dla nas, w Polsce. I to właśnie było niezwykłe w tej edycji – właśnie to podjęcie tych tematów i ta panorama rzeczy, które te książki ze sobą niosą” – skomentowała Justyna Sobolewska.

Zofia Król odczytuje laudację (fot. Dominik Musiałek)

W tym roku Nagrodę Literacka im. Witolda Gombrowicza wręczono po raz siódmy. Ustanowił ją w 2015 roku samorząd Radomia, rok później przyznana została po raz pierwszy. Wyróżnienie wręczane jest za debiut rozumiany w nieco szerszym kontekście: jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Do tegorocznej edycji można było zgłaszać książki, które ukazały się w 2021 roku. Ostatecznie nadesłano prawie 100 propozycji. We wszystkich dotychczasowych edycjach do nagrody zgłoszono ponad sześćset książek. W pierwszej edycji kapituła podzieliła nagrodę pomiędzy dwoje laureatów. Zostali nimi: Weronika Murek oraz Maciej Hen. W kolejnych edycjach nagradzani byli: Anna Cieplak, Marcin Wicha, Olga Hund, Barbara Sadurska oraz Aleksandra Lipczak. Rezydencję w Vence w ubiegłym roku kapituła przyznała Maciejowi Bobuli.

W skład jury nagrody wchodzą cenieni znawcy literatury: Jerzy Jarzębski (przewodniczący), Ewa Graczyk, Anna Kałuża, Zofia Król, Zbigniew Kruszyński, Józef Olejniczak i Justyna Sobolewska. Sekretarzem kapituły jest Tomasz Tyczyński.

Poniżej możecie obejrzeć zapis transmisji z gali wręczenia Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza:

Honorowy patronat nad nagrodą sprawuje Rita Gombrowicz. Mecenasami nagrody są Jarosław Krzyżanowski i Zakłady Automatyki Kombud S.A., partnerem strategicznym jest Samorząd Województwa Mazowieckiego, a partnerem głównym Unidevelopment S.A. Organizatorami nagrody są: prezydent Radomia i Muzeum Witolda Gombrowicza, zaś partnerami: Miejska Biblioteka Publiczna i Fundacja Instytut Gombrowiczowski, Trend Glass, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia, Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego w Radomiu oraz Muzeum im. Jacka Malczewskiego. Patronat medialny sprawuje Booklips.pl.

[am]

Tematy: , , , , , , , , ,

Kategoria: newsy