Amina Elmi wybrana Europejską Poetką Wolności 2026. Jej tom wierszy to „przejmujące świadectwo losu nieakceptowanej i wykluczonej imigrantki”

 

Duńska poetka somalijskiego pochodzenia Amina Elmi została tegoroczną zdobywczynią Nagrody Literackiej Europejski Poeta Wolności. Jury uhonorowało jej tom „Z całą miłością” w wyborze i przekładzie Bogusławy Sochańskiej. 32-letnia Amina Elmi jest najmłodszą jak dotąd laureatką gdańskiej nagrody.

Jak informują organizatorzy nagrody, jury wyłoniło laureatkę spośród sześciu nominowanych książek podczas obrad, które odbyły się 6 marca. „Zróżnicowanie formalne i tematyczne tomów, przy jednocześnie wysokim poziomie artystycznym omawianej poezji, wywołało zaangażowaną dyskusję między jurorami. Wiele wątków w tej rozmowie dotyczyło kierunków rozwoju języka współczesnej poezji: redefinicji granic wyznaczonych tradycjami europejskiej poezji, powrotu do klasycznych wzorców, poszukiwania autentycznych, osobistych idiomów” – czytamy w komunikacie. Po niemal czterogodzinnej dyskusji kapituła zdecydowała się przyznać nagrodę Aminie Elmi oraz jej tłumaczce Bogusławie Sochańskiej.

Urodzona w 1994 roku w Somalii duńska poetka Amina Elmi studiowała anglistykę w Aalborgu i ukończyła kopenhaską szkołę pisarzy. Zna więc kulturę europejską i świetnie się w niej porusza, a jednak – jak zwrócono uwagę w uzasadnieniu werdyktu – nie znalazła dotąd własnego miejsca w duńskiej rzeczywistości.

„Tom poezji 'Z całą miłością’ to przejmujące świadectwo losu nieakceptowanej i wykluczonej imigrantki, która pragnie w Europie znaleźć swój dom i wziąć za niego odpowiedzialność. Zbuntowana przystawia nam zwierciadło, a jednocześnie wyciąga rękę, otwierając drogę do wspólnego życia i wspólnej walki. Także do miłości wolnej od obyczajowej przemocy, czego świadectwem są jej piękne i czyste w swym liryzmie erotyki. Poruszające wiersze Aminy Elmi to gniewny i zarazem pełen empatii głos globalnej większości zamieszkującej Europę. Głos ten niejednokrotnie rozbrzmiewał wśród finalistów gdańskiej Nagrody, a teraz – po raz pierwszy – sięga po najwyższy laur Europejskiego Poety Wolności” – czytamy w uzasadnieniu.

„Amina Elmi z niezwykłą żarliwością pisze o kwestiach najistotniejszych: prawie do stanowienia o sobie, poszukiwaniu własnego miejsca i tożsamości, odpowiedzialności za słowa i działania, siostrzeństwie i miłości, wreszcie – o przemocy, wojnie oraz uprzedzeniach, także tych motywowanych religijnie. Robi to z perspektywy migrantki, Dunki o somalijskich korzeniach, ale też kogoś, kto ma do powiedzenia o świecie więcej niż inni – ci, którzy korzystają z wygód i nie muszą o nic walczyć. Poetka w niewymuszony sposób godzi kategoryczność postawy politycznej z delikatnością opisu – czyni tak wtedy, gdy mówi o najbliższych, skupiając się na drobnych scenach rodzajowych i ujawniając jako czuła obserwatorka życia codziennego” – pisze o tomie „Z całą miłością” poeta i krytyk literacki Jakub Kornhauser.

„Bogusława Sochańska znakomicie radzi sobie ze zróżnicowaną poetyką Elmi, przeplatając sekwencje subtelne, 'rodzinne’, z passusami o szyderczym, kpiarskim wydźwięku. Potrafi wychwycić melodyjność frazy, jej mówiony, czasami krzyczany charakter, a także wielość odniesień do duńskiej rzeczywistości społeczno-politycznej oraz kulturowych intertekstów. Całość prezentuje się bardzo okazale z uwagi zarówno na walory artystyczne tej propozycji poetyckiej, jak i mocny, aktualny przekaz twórczości Elmi” – dodaje.

Nagroda Literacka Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności przyznawana jest w trybie dwuletnim. Jej celem jest promocja zjawisk poetyckich o wysokiej wartości artystycznej, które poruszają jeden z najważniejszych tematów współczesnego świata – temat wolności. W każdej edycji nagroda przyznawana jest autorowi oraz tłumaczowi wyróżnionego tomu. Nagroda posiada wymiar finansowy: uhonorowani poeci otrzymują 100 tysięcy złotych, a tłumacze 20 tysięcy złotych. Dotychczasowymi laureatami są: Uładzimir Arłow i tłumacz Adam Pomorski (2010), Durs Grünbein i Tomasz Kopacki (2012), Dorta Jagić i Małgorzata Wierzbicka (2014), Ana Blandiana i Joanna Kornaś-Warwas (2016), Linda Vilhjálmsdóttir i Jacek Godek (2018), Sinéad Morrissey i Magda Heydel (2020), Luljeta Lleshanaku i Dorota Horodyska (2022), Marianna Kijanowska i Adam Pomorski (2022) oraz Monika Herceg i Aleksandra Wojtaszek (2024).

Wręczenie tegorocznych nagród odbędzie się 17 kwietnia podczas uroczystości na Dużej Scenie Teatru Wybrzeże. Galę wyreżyseruje Katarzyna Minkowska, a gospodynią wieczoru będzie Katarzyna Kasia. Wydarzenie jest częścią programu Festiwalu Europejski Poeta Wolności, który odbędzie się w dniach 16-18 kwietnia pod hasłem „Miejsca styku”. Autorkami programu tegorocznego festiwalu są Magdalena Kicińska i Małgorzata Lebda.

Konkursowi towarzyszy seria wydawnicza, w ramach której publikowane są przekłady nominowanych tomów. Obecnie liczy ona 63 dwujęzyczne książki i tworzy najobszerniejszą w Polsce bibliotekę współczesnej poezji pisanej w językach europejskich.

W tym roku jury Nagrody Literackiej Miasta Gdańska „Europejski Poeta Wolności” obradowało w składzie: Anna Czekanowicz, Krzysztof Czyżewski (przewodniczący), Cezary Łasiczka, Stanisław Rosiek, Anda Rottenberg, Michał Rusinek, Beata Stasińska, Olga Tokarczuk (obecna on-line) oraz Andrzej Jagodziński (niegłosujący sekretarz jury).

[am]

 

Tweet

Tematy: Amina Elmi, Bogusława Sochańska, Europejski Poeta Wolności, featured, full-image, Gdańsk, Jakub Kornhauser, poezja i dramat

Kategoria: newsy