16 najciekawszych debiutów przeszło do kolejnego etapu Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza 2026
Kapituła Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza wybrała 16 książek, spośród których w czerwcu wskaże piątkę nominowanych do wyróżnienia przyznawanego za najlepszy debiut prozatorski. Na liście – jak podkreślają jurorzy – znalazły się bardzo różnorodne pozycje.
W tym roku do Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza nadesłano 120 książek. To największa liczba zgłoszeń w historii nagrody. Było wśród nich dużo zbiorów opowiadań, sporo prozy autobiograficznej, autofikcji. Jak zdradza Jerzy Franczak, przewodniczący nowej kapituły, stosunkowo niewiele było czystej, gatunkowej prozy, częściej były to „gatunki zmieszane”, literackie hybrydy.
„Patrzyliśmy na te zgłoszenia nie tylko jak na pojedyncze książki, ale także jak na pewien sygnał. 'Debiutant’ oznacza, że jest to prawdopodobnie pierwsza książka, ale nie ostatnia. Dlatego patrzyliśmy czasem na zalążki stylu, zalążki tematu, coś, co już jest podejmowane, ale może zostać rozwinięte w większy koncept. To także był czynnik, który zwracał naszą uwagę” – komentuje Joanna B. Bednarek, członkini kapituły.
W 2025 roku organizatorzy wprowadzili zmiany w regulaminie nagrody. Zanim poznamy piątkę nominowanych, najpierw ogłaszana jest tzw. krótka lista maksymalnie 20 tytułów, na której znajdują się książki po pierwszej selekcji dokonanej przez kapitułę. Taki krok ma pomóc w promocji większej liczby debiutów wyróżniających się jakościowo. Tzw. „krótka lista” jest wskazaniem dla czytelników, pewną podpowiedzią, po które książki warto sięgnąć. W tym roku w pierwszej selekcji wyłoniono 16 tytułów.
Jak wyjaśnia kapituła, książki na tzw. „krótkiej liście” są reprezentacją tego, co obecnie dzieje się na rynku wydawniczym. „Staraliśmy się patrzeć na nią tak, żeby ułożyć opowieść o jak najszerszym spektrum tego, co się dzieje teraz na rynku, wśród debiutów, o tym, jakie książki się ukazują i co chcą opowiedzieć, jaką część świata chcą zagospodarować” – mówi pisarka Weronika Murek, która zasiada w jury.
„Na tej liście, którą przygotowaliśmy, znajdują się bardzo różne rzeczy. Mamy nadzieję, że ktoś 'wydziubie’ dla siebie to, co jego akurat interesuje. Jest tam powieść SF, są przedziwne groteskowe prozy, są opowiadania współczesne, więc to mogą być też takie punktowe rekomendacje” – dodaje przewodniczący jury, Jerzy Franczak. Jednocześnie zwraca uwagę na oryginalność wypowiedzi autorów i autorek, których wskazało jury. „Połowa książek, które znalazły się na naszej liście, jest dziwna, osobna, samoswoja. Trudno zestawić je z czymkolwiek innym. To stanowi osobną wartość” – podkreśla Franczak.
Oto szesnaście książek, które wybrała kapituła (w kolejności alfabetycznej według nazwiska autora):
- Marcin Oskar Czarnik „Trzy dni, trzy noce”, wyd. Filtry,
- Marcin Czub „Natura dziury”, wyd. Ha!art,
- Maciej Dobosiewicz „Laszowanie”, wyd. Nisza,
- Dorota Grabek „Zmartwychwstanki”, wyd. Czarne,
- Michał Kłodawski „Bóg Zero Jeden”, Wydawnictwo IX,
- Emila Konwerska „Rzeczy robione specjalnie”, wyd. ArtRage,
- Arek Kowalik „Dźwięki ptaków”, wyd. ArtRage,
- Paweł Kozioł „Azard”, wyd. Okoniny,
- Karolina Krasny „Strefa II”, wyd. Convivo,
- Zofia Lorek „Stany przejściowe”, wyd. Drzazgi,
- Aleksandra Paduch „Trzewia”, wyd. Czarne,
- Kamil Piwowarski „Droga w górę, droga w dół”, wyd. Austeria,
- Marek Rosłan „Robale”, wyd. Nisza,
- Paweł Rzewuski „Krzywda”, wyd. ArtRage,
- Ishbel Szatrawska „Wyrok”, wyd. Cyranka,
- Ewa Tondys-Kohmann „Łupiny”, wyd. Wydałem.
Nagroda Gombrowicza przyznawana jest za debiut, rozumiany jako pierwsza lub druga książka danego autora, napisana prozą artystyczną w języku polskim. Laureaci otrzymują 40 tysięcy złotych, a od kilku edycji piątka nominowanych dostaje po 5 tysięcy złotych. Dodatkowo jury przyznaje także wyróżnienie w postaci rezydencji literackiej w Vence na południu Francji, gdzie ostatnie lata życia spędził Witold Gombrowicz. W 2025 roku główna nagroda trafiła do Barbary Elmanowskiej za powieść „Woliera”. Laureatkę lub laureata tegorocznej, 11. edycji poznamy we wrześniu podczas festiwalu Opętani Literaturą, który tradycyjnie odbędzie się w Radomiu.
W skład kapituły, która od tego roku wybiera laureatów, wchodzą znawcy literatury: Joanna B. Bednarek, Weronika Murek, Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, Jerzy Franczak (przewodniczący), Piotr Kofta, Janusz Margański i Piotr Sadzik. Sekretarzem jury jest niezmiennie Tomasz Tyczyński.
(fot. Robert Utkowski/Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli)
Organizatorami Nagrody są prezydent Radomia oraz Muzeum Witolda Gombrowicza. Honorowy patronat sprawuje Rita Gombrowicz.
Partnerem wydarzenia jest Fundacja Instytut Gombrowiczowski. Mecenasami nagrody są Jarosław Krzyżanowski i Zakłady Automatyki Kombud S.A, a partnerem głównym Unidevelopment S.A. Partnerem strategicznym jest Samorząd Województwa Mazowieckiego.
Nagroda przyznawana jest pod patronatem Booklips.pl.
[am]
fot. główna: Robert Utkowski/Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli
Kategoria: newsy
